KH&CN thế giới

AI mở ra cơ hội bứt phá cho các nền kinh tế đang phát triển

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra một cơ hội đặc biệt để các nền kinh tế đang phát triển rút ngắn khoảng cách về kinh tế và xã hội với các quốc gia tiên tiến. Theo Báo cáo Phát triển Thế giới 2026: Triển vọng của trí tuệ nhân tạo do Ngân hàng Thế giới (WB) công bố, nếu nhanh chóng xây dựng nền tảng về điện năng, kết nối Internet, hạ tầng số và kỹ năng, các quốc gia đang phát triển có thể tận dụng AI để tạo ra những bước tiến lớn chỉ trong một thập kỷ. Xem thêm

Nhật Bản phát triển lưới đỏ “đánh lừa” côn trùng mở hướng kiểm soát sâu bệnh không dùng nhiều thuốc

Trong bối cảnh nông nghiệp toàn cầu đứng trước yêu cầu vừa nâng cao năng suất vừa giảm tác động đến môi trường, các giải pháp kiểm soát sâu bệnh theo hướng sinh học và không phụ thuộc quá nhiều vào hóa chất ngày càng được quan tâm. Tại Nhật Bản, các nhà khoa học đang nghiên cứu một giải pháp đặc biệt: lưới màu đỏ có khả năng tác động đến hệ thống thị giác của côn trùng, khiến chúng khó phát hiện và tiếp cận cây trồng. Xem thêm

Ấn Độ vận hành thành công đoàn tàu chạy bằng hydro đầu tiên

Trong chiến lược hướng tới nền kinh tế phát thải thấp và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, Ấn Độ đã chính thức đưa vào vận hành đoàn tàu hỏa chạy bằng hydro đầu tiên do nước này nghiên cứu, thiết kế và chế tạo. Sự kiện đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành đường sắt Ấn Độ, đồng thời đưa quốc gia Nam Á trở thành một trong số ít nước trên thế giới ứng dụng công nghệ hydro trong lĩnh vực vận tải đường sắt. Xem thêm

Nhà thuốc tự động đầu tiên trên thế giới ứng dụng AI và robot để cấp phát thuốc

Một công ty công nghệ tại Mỹ vừa giới thiệu mô hình nhà thuốc tự động hoàn toàn đầu tiên trên thế giới, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), robot và công nghệ thị giác máy tính nhằm tự động hóa toàn bộ quy trình cấp phát thuốc theo đơn. Giải pháp được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao độ chính xác, giảm đáng kể chi phí vận hành và mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ dược phẩm cho người dân. Xem thêm

Công nghệ chuyển đổi trực tiếp năng lượng plasma thành điện mở ra triển vọng mới cho điện nhiệt hạch

Một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực năng lượng nhiệt hạch vừa được ghi nhận khi các nhà khoa học tại Mỹ lần đầu tiên chuyển đổi trực tiếp năng lượng của plasma thành dòng điện có thể sử dụng. Thành tựu này được kỳ vọng sẽ giúp nâng cao hiệu suất của các nhà máy điện nhiệt hạch trong tương lai, đồng thời giảm đáng kể chi phí sản xuất điện sạch. Xem thêm

Vaccine do AI thiết kế lần đầu vượt qua thử nghiệm trên người

Một cột mốc mới trong lĩnh vực y sinh học và trí tuệ nhân tạo vừa được ghi nhận khi vaccine được thiết kế bằng công nghệ AI đã hoàn thành thành công thử nghiệm lâm sàng giai đoạn I trên người. Thành tựu này được đánh giá là bước tiến quan trọng trong hành trình phát triển các loại vaccine thế hệ mới có khả năng ứng phó với nhiều mối đe dọa dịch bệnh trong tương lai. Xem thêm

Thiết bị nổi chuyển đổi sóng biển thành điện – Giải pháp năng lượng tái tạo đầy triển vọng

Trong bối cảnh nhu cầu phát triển năng lượng sạch ngày càng gia tăng, nhiều quốc gia trên thế giới đang đẩy mạnh nghiên cứu các công nghệ khai thác năng lượng tái tạo từ tự nhiên. Mới đây, công ty Idom đã phát triển thành công thiết bị nổi chuyển đổi sóng biển thành điện mang tên Marmok-A-5 mở ra hướng đi mới cho ngành năng lượng biển. Xem thêm

Tương lai xanh: Khi rác thải nhựa trở thành nguồn nhiên liệu sạch

Trong bối cảnh ô nhiễm nhựa đang trở thành một trong những thách thức môi trường nghiêm trọng nhất của thế kỷ XXI việc tìm kiếm các giải pháp xử lý rác thải nhựa theo hướng bền vững, hiệu quả và có giá trị gia tăng cao đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng khoa học toàn cầu. Một hướng tiếp cận đầy triển vọng đang được các nhà khoa học tại Australia theo đuổi là sử dụng năng lượng Mặt Trời để chuyển hóa rác thải nhựa thành nhiên liệu sạch và các sản phẩm hóa học có giá trị. Công trình nghiên cứu này đã được công bố trên tạp chí Chem Catalysis và đang mở ra những triển vọng mới trong việc giải quyết đồng thời hai bài toán lớn: ô nhiễm môi trường và an ninh năng lượng. Xem thêm

Các nhà khoa học khám phá phương pháp tăng tuổi thọ và mật độ năng lượng cho pin thể rắn

Các nhà nghiên cứu tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Argonne thuộc Bộ Năng lượng Hoa Kỳ (DOE) phối hợp cùng Đại học Chicago vừa công bố một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực pin thể rắn toàn phần (All-solid-state battery). Nghiên cứu mới được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy cuộc cách mạng công nghệ trong ngành giao thông vận tải và lưu trữ năng lượng sạch trong tương lai. Xem thêm

Công nghệ pin lượng tử – Bước ngoặt mới của ngành năng lượng toàn cầu

Trong hành trình tìm kiếm những giải pháp năng lượng đột phá cho tương lai, giới khoa học vừa ghi nhận một bước tiến mang tính cách mạng: sự ra đời của nguyên mẫu pin lượng tử đầu tiên có khả năng sạc, lưu trữ và giải phóng năng lượng theo những cách hoàn toàn khác biệt so với công nghệ hiện nay. Không chỉ đơn thuần là một cải tiến về hiệu suất, phát minh này còn đặt ra khả năng thay đổi toàn bộ cách con người sử dụng và phân phối năng lượng trong thế kỷ 21. Xem thêm

Nút thắt sống trong màn hình LCD: Bước tiến mới của vật lý tinh thể lỏng

Trong một nghiên cứu mới công bố trên Nature Physics, các nhà khoa học đã tạo ra các nút xoáy (vortex knots) có đặc tính giống hạt bên trong tinh thể lỏng nematic bất đối xứng (chiral nematic liquid crystals). Lần đầu tiên, các nút này đạt được trạng thái bền vững, đồng thời có thể chuyển đổi thuận nghịch giữa các dạng thắt nút khác nhau nhờ các xung điện điều khiển quá trình hợp nhất và phân tách. Xem thêm

Vật liệu phát quang từ lignin và axit amin: Bước đột phá xanh trong công nghệ ánh sáng tương lai

Trong bối cảnh đó, một nghiên cứu đột phá đến từ Đại học Yale (Hoa Kỳ) đã mở ra hướng tiếp cận hoàn toàn mới: kết hợp lignin – hợp chất tự nhiên dồi dào từ thực vật – với histidine – axit amin cơ bản – để tạo ra vật liệu rắn phát quang thân thiện với môi trường. Công trình do TS. Ho-Yin Tse dẫn dắt không chỉ giải quyết bài toán công nghệ, mà còn thể hiện rõ triết lý của hóa học xanh: dùng nguyên liệu bền vững, quy trình tinh gọn và không tạo chất thải nguy hiểm. Xem thêm

Vật liệu 2D thế hệ mới: Giải pháp biến không khí thành nhiên liệu và phân bón xanh

Trong những năm gần đây, vật liệu hai chiều (2D materials) đang trở thành tâm điểm trong lĩnh vực khoa học vật liệu nhờ cấu trúc siêu mỏng và những tính chất vượt trội. Không chỉ tạo ra cuộc cách mạng trong ngành điện tử hay lưu trữ năng lượng, các vật liệu 2D còn mở ra hướng tiếp cận mới trong sản xuất hóa chất theo phương pháp bền vững. Một trong những thành tựu đáng chú ý nhất là khả năng chuyển đổi các thành phần trong không khí thành amoniac, loại hóa chất thiết yếu trong nông nghiệp và đang được xem là nhiên liệu tiềm năng cho tương lai. Xem thêm

Đồng hồ thông minh định vị GPS chính xác đến từng centimet – Bước tiến đột phá trong công nghệ định vị toàn cầu

Trong nhiều năm qua, việc đạt được độ chính xác định vị đến từng centimet luôn là mục tiêu mà ngành công nghệ GPS hướng tới. Trước đây, chỉ những thiết bị chuyên dụng trong lĩnh vực khảo sát, xây dựng hay kỹ thuật công trình mới có thể làm được điều này — với chi phí rất cao. Xem thêm

ROSE: “Cuộn” điện tử mềm mở cánh cửa giải mã bản đồ não 3D

Bộ não con người từ lâu đã được coi là “thành trì cuối cùng” của khoa học. Với hơn 86 tỷ nơ-ron cùng hàng nghìn tỷ khớp thần kinh, não bộ điều khiển mọi hành vi, cảm xúc, suy nghĩ và ký ức của chúng ta. Việc lập bản đồ và giải mã hoạt động thần kinh không chỉ là thách thức khoa học mà còn là nền tảng cho hàng loạt ứng dụng y học tiên tiến – từ điều trị bệnh thần kinh, phục hồi vận động cho người khuyết tật đến phát triển trí tuệ nhân tạo lấy cảm hứng từ não người. Xem thêm

Công nghệ pin mới tăng tuổi thọ và tốc độ sạc cho xe điện: Bước ngoặt từ nghiên cứu của KAIST

Trong hơn một thập kỷ qua, sự bùng nổ của ngành công nghiệp xe điện (EV) đã làm thay đổi sâu sắc cục diện ngành giao thông vận tải toàn cầu. Các tập đoàn lớn như Tesla, BYD, Hyundai, VinFast, Volkswagen, Toyota… đều đầu tư hàng tỷ USD vào nghiên cứu, sản xuất và cải tiến pin – “trái tim” của xe điện. Tuy nhiên, cho đến nay, loại pin phổ biến nhất trên xe điện vẫn là pin lithium-ion. Xem thêm

Ứng dụng AI trong việc phát hiện các lựa chọn thay thế tiềm năng cho pin Lithium-Ion: Cơ hội và thách thức cho tương lai năng lượng bền vững

Trong vài thập kỷ qua, pin lithium-ion (Li-ion) đã trở thành công nghệ chủ đạo trong lĩnh vực lưu trữ năng lượng. Từ xe điện (EV), năng lượng tái tạo (điện mặt trời, điện gió) cho tới các thiết bị điện tử di động như điện thoại, laptop, công nghệ này đã chứng minh được tính ưu việt nhờ mật độ năng lượng cao, hiệu suất ổn định và vòng đời sử dụng dài. Tuy nhiên, sự phổ biến của pin lithium-ion cũng kéo theo nhiều thách thức nghiêm trọng. Xem thêm

Bột rong biển trong xi măng – Bước đột phá giúp giảm phát thải carbon từ bê tông

Trong thế giới hiện đại, hầu như bất kỳ công trình xây dựng nào – từ những ngôi nhà ở nông thôn đến các tòa nhà chọc trời tại thành phố – đều không thể thiếu bê tông. Với tính chất bền vững, chịu lực tốt, dễ chế tạo và giá thành hợp lý, bê tông được xem là nền tảng của hạ tầng nhân loại. Xem thêm

Hợp kim titan in 3D thế hệ mới: Bước đột phá cho công nghệ sản xuất vật liệu tiên tiến

Trong vài thập kỷ qua, công nghệ in 3D đã nổi lên như một trong những bước tiến mang tính cách mạng trong lĩnh vực sản xuất. Đặc biệt, in 3D kim loại đã và đang mở ra cánh cửa mới cho việc chế tạo vật liệu hiệu suất cao, phục vụ từ hàng không vũ trụ, y tế đến các ngành công nghiệp hiện đại. Trong đó, titan – với độ bền vượt trội, khả năng chống ăn mòn và tính tương thích sinh học – luôn được coi là vật liệu chiến lược. Tuy nhiên, việc in 3D hợp kim titan vẫn còn nhiều hạn chế, đặc biệt là sự hình thành cấu trúc hạt cột, dẫn đến tính chất cơ học không đồng nhất. Xem thêm

Bộ lọc không khí lấy cảm hứng từ cơ thể người – Giải pháp xanh cho bầu không khí trong lành

Không khí sạch không chỉ là điều kiện tiên quyết cho sức khỏe con người mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất lao động, chất lượng cuộc sống và cả tuổi thọ. Tuy nhiên, trong bối cảnh đô thị hóa nhanh chóng, ô nhiễm không khí đã trở thành một vấn đề toàn cầu. Các nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy, ô nhiễm không khí là nguyên nhân gây ra hàng triệu ca tử vong sớm mỗi năm, đặc biệt liên quan đến các bệnh về đường hô hấp và tim mạch. Xem thêm