Trong chiến lược hướng tới nền kinh tế phát thải thấp và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, Ấn Độ đã chính thức đưa vào vận hành đoàn tàu hỏa chạy bằng hydro đầu tiên do nước này nghiên cứu, thiết kế và chế tạo. Sự kiện đánh dấu một cột mốc quan trọng của ngành đường sắt Ấn Độ, đồng thời đưa quốc gia Nam Á trở thành một trong số ít nước trên thế giới ứng dụng công nghệ hydro trong lĩnh vực vận tải đường sắt.

Không chỉ là thành tựu về khoa học - công nghệ, dự án còn thể hiện quyết tâm của Ấn Độ trong việc hiện đại hóa hạ tầng giao thông, thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và xây dựng hệ thống vận tải thân thiện với môi trường.

Bước tiến quan trọng trong chiến lược phát triển giao thông xanh

Theo Hãng tin AFP, ngày 17/7, Bộ Đường sắt Ấn Độ đã chính thức đưa đoàn tàu chạy bằng hydro đầu tiên vào khai thác trên tuyến đường dài 89 km, kết nối thành phố Jind và Sonipat thuộc bang Haryana, miền Bắc Ấn Độ.

Đoàn tàu gồm 10 toa, sử dụng hệ thống pin nhiên liệu hydro công suất 1.200 kW – được các quan chức ngành đường sắt đánh giá là hệ thống pin nhiên liệu dành cho tàu hỏa có công suất lớn nhất thế giới hiện nay.

Việc đưa tàu hydro vào vận hành không chỉ góp phần đa dạng hóa các giải pháp năng lượng sạch trong lĩnh vực giao thông mà còn khẳng định định hướng phát triển bền vững của Ấn Độ trong bối cảnh biến đổi khí hậu và yêu cầu cắt giảm phát thải đang trở thành ưu tiên của nhiều quốc gia.

Công nghệ hydro – Giải pháp vận tải không phát thải

Khác với các đầu máy diesel truyền thống, tàu hỏa chạy bằng hydro sử dụng pin nhiên liệu (Fuel Cell) để tạo ra điện thông qua phản ứng hóa học giữa hydro và oxy.

Điện năng sinh ra sẽ cung cấp cho hệ thống động cơ điện, trong khi sản phẩm phụ của toàn bộ quá trình chỉ là nước và hơi nước, không phát thải khí CO₂ hay các chất gây ô nhiễm môi trường.

Nhờ đặc tính phát thải gần như bằng không, công nghệ hydro đang được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp ngành giao thông vận tải giảm lượng khí nhà kính, đặc biệt đối với các tuyến đường sắt chưa được điện khí hóa.

Bên cạnh lợi ích về môi trường, tàu hydro còn có ưu điểm vận hành êm hơn, giảm tiếng ồn, chi phí bảo trì thấp và phù hợp với các khu vực khó đầu tư hệ thống điện đường sắt.

Khẳng định năng lực tự chủ công nghệ của Ấn Độ

Phát biểu sau khi phát lệnh khởi hành chuyến tàu đầu tiên, Thủ tướng Narendra Modi cho rằng đây là dấu mốc có ý nghĩa đặc biệt trong hành trình xây dựng một Ấn Độ tự cường, hiện đại và phát triển bền vững.

Theo Bộ Đường sắt Ấn Độ, đoàn tàu được nghiên cứu, thiết kế và chế tạo trong nước, phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp đường sắt và năng lực làm chủ công nghệ của quốc gia này.

Tuy nhiên, các quan chức cũng cho biết một số linh kiện cốt lõi, đặc biệt là hệ thống pin nhiên liệu hydro, hiện vẫn được nhập khẩu. Trong thời gian tới, Ấn Độ đặt mục tiêu từng bước nội địa hóa toàn bộ chuỗi công nghệ nhằm nâng cao tính tự chủ và giảm chi phí sản xuất.

Đầu tư đồng bộ hạ tầng tiếp nhiên liệu hydro

Song song với việc đưa đoàn tàu vào khai thác, Bộ Đường sắt Ấn Độ cũng khánh thành trạm lưu trữ và tiếp nhiên liệu hydro lớn nhất cả nước tại thành phố Jind.

Cơ sở này có khả năng lưu trữ khoảng 3.000 kg hydro, đáp ứng nhu cầu tiếp nhiên liệu cho các đoàn tàu hoạt động trên tuyến thử nghiệm cũng như các dự án mở rộng trong tương lai.

Việc đầu tư đồng bộ từ phương tiện đến hạ tầng tiếp nhiên liệu được xem là điều kiện tiên quyết để công nghệ tàu hydro có thể phát triển bền vững và từng bước thay thế các phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Chi phí đầu tư lớn nhưng triển vọng dài hạn rất tích cực

Theo đại diện ngành đường sắt Ấn Độ, tổng kinh phí của dự án thí điểm khoảng 12 triệu USD, cao hơn đáng kể so với các dự án tàu hỏa sử dụng đầu máy diesel truyền thống có quy mô tương đương.

Chi phí lớn chủ yếu đến từ việc phát triển công nghệ pin nhiên liệu, hệ thống lưu trữ hydro, cơ sở hạ tầng tiếp nhiên liệu và các yêu cầu nghiêm ngặt về an toàn.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định khi công nghệ ngày càng hoàn thiện, quy mô sản xuất được mở rộng và chuỗi cung ứng hydro phát triển, chi phí đầu tư sẽ giảm đáng kể, tạo điều kiện để tàu hydro được triển khai trên phạm vi rộng hơn.

Đồng thời, xét trong dài hạn, việc giảm chi phí nhiên liệu, bảo trì và phát thải sẽ mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường đáng kể.

Gia nhập nhóm quốc gia tiên phong ứng dụng tàu hỏa hydro

Với việc đưa đoàn tàu hydro đầu tiên vào khai thác, Ấn Độ chính thức gia nhập nhóm các quốc gia tiên phong trong nghiên cứu và vận hành công nghệ đường sắt sử dụng hydro, cùng với Đức, Nhật Bản, Trung Quốc và Mỹ.

Trước đó, Đức là quốc gia đầu tiên trên thế giới đưa tàu hỏa chạy bằng hydro vào khai thác thương mại, mở ra xu hướng phát triển phương tiện đường sắt không phát thải tại nhiều quốc gia.

Việc tham gia nhóm các nước dẫn đầu cho thấy tham vọng của Ấn Độ trong việc trở thành trung tâm phát triển các công nghệ giao thông xanh và năng lượng sạch của khu vực.

Đẩy mạnh hiện đại hóa mạng lưới đường sắt quốc gia

Là một trong những hệ thống đường sắt lớn nhất thế giới, Ấn Độ đang triển khai chương trình đầu tư quy mô lớn nhằm hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao năng lực vận tải và cải thiện chất lượng dịch vụ.

Theo số liệu chính thức, trong năm vừa qua, mạng lưới đường sắt nước này đã phục vụ khoảng 7,41 tỷ lượt hành khách và vận chuyển 1,67 tỷ tấn hàng hóa, giữ vai trò huyết mạch trong phát triển kinh tế - xã hội.

Những năm gần đây, Chính phủ Ấn Độ đã dành hàng tỷ USD để điện khí hóa các tuyến đường sắt, nâng cấp hệ thống tín hiệu, tăng cường an toàn vận hành và phát triển các công nghệ giao thông tiên tiến.

Hướng tới hệ thống đường sắt hiện đại và bền vững

Bên cạnh tàu hydro, Ấn Độ cũng đang triển khai tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên sử dụng công nghệ Shinkansen của Nhật Bản.

Theo kế hoạch, đoạn đầu tiên của tuyến đường sắt cao tốc này sẽ được đưa vào khai thác từ năm 2027, với tốc độ thiết kế lên tới 320 km/giờ.

Việc đồng thời phát triển đường sắt cao tốc, điện khí hóa mạng lưới hiện hữu và nghiên cứu các giải pháp năng lượng sạch như hydro cho thấy chiến lược toàn diện của Ấn Độ trong việc xây dựng hệ thống giao thông hiện đại, thông minh và thân thiện với môi trường.

Mở ra triển vọng mới cho ngành giao thông phát thải thấp

Việc đưa vào vận hành đoàn tàu chạy bằng hydro đầu tiên không chỉ là thành tựu công nghệ của riêng Ấn Độ mà còn phản ánh xu hướng chuyển đổi năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

Trong bối cảnh nhiều quốc gia đặt mục tiêu đạt trung hòa carbon và phát triển giao thông bền vững, hydro đang nổi lên như một nguồn năng lượng sạch đầy tiềm năng, đặc biệt đối với các lĩnh vực khó điện khí hóa hoàn toàn như đường sắt, vận tải đường dài và logistics.

Đối với Ấn Độ, dự án tàu hỏa chạy bằng hydro không chỉ góp phần giảm phát thải và bảo vệ môi trường mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và củng cố vị thế của quốc gia này trong cuộc đua phát triển các công nghệ giao thông xanh trên thế giới. Với những bước đi chiến lược trong đầu tư hạ tầng, nghiên cứu và ứng dụng năng lượng sạch, Ấn Độ đang từng bước xây dựng một hệ thống đường sắt hiện đại, hiệu quả và bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế trong kỷ nguyên chuyển đổi năng lượng toàn cầu.

Nguồn: Tổng hợp