Tại xã Kiên Thọ – một vùng bán sơn địa của tỉnh Thanh Hóa – nơi khí hậu nắng nóng kéo dài, mưa bão thất thường từng khiến sản xuất nông nghiệp bấp bênh, mô hình nhà màng trồng dưa vàng đang tạo nên bước chuyển mình mạnh mẽ. Từ phương thức canh tác truyền thống năng suất thấp, phụ thuộc thời tiết, việc ứng dụng đồng bộ khoa học – công nghệ đã mở ra hướng đi bền vững, tạo giá trị kinh tế cao, giải quyết việc làm và góp phần xóa đói giảm nghèo tại địa phương.

Kiểm soát tự nhiên – làm chủ năng suất

Điểm đột phá của mô hình nằm ở hệ thống nhà màng với khung thép kiên cố và màng nilon chuyên dụng, tạo môi trường sản xuất khép kín. Nhờ đó, cây trồng được bảo vệ khỏi mưa bão, nắng gắt, sâu bệnh và giảm thiểu tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Giải pháp này mang lại nhiều lợi ích vượt trội:

Kiểm soát môi trường: Ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm được điều chỉnh tối ưu.

Tăng năng suất và chất lượng: Dưa vàng – loại cây trồng nhạy cảm – phát triển đồng đều, mẫu mã đẹp, chất lượng ổn định.

Tiết kiệm tài nguyên: Giảm đáng kể lượng nước tưới và phân bón nhờ công nghệ tích hợp.

Tăng hệ số sử dụng đất: Canh tác liên tục 3–4 vụ/năm, chủ động nguồn cung.

Tích hợp công nghệ hiện đại: “Chìa khóa” thành công

Thành công của mô hình không chỉ đến từ kết cấu nhà màng, mà còn nhờ hệ sinh thái công nghệ được tích hợp đồng bộ:

Hệ thống tưới nhỏ giọt Israel

Cung cấp nước và dinh dưỡng chính xác đến từng gốc cây, giúp tiết kiệm 40–50% lượng nước so với tưới truyền thống, đồng thời tối ưu khả năng hấp thụ dưỡng chất.

Canh tác trên giá thể

Dưa được trồng trên giá thể như xơ dừa, mùn cưa đã qua xử lý, hạn chế mầm bệnh từ đất, giúp bộ rễ khỏe mạnh và sinh trưởng ổn định.

Điều khiển khí hậu tự động

Cảm biến kết nối với hệ thống quạt thông gió, lưới che nắng giúp duy trì nhiệt độ, độ ẩm lý tưởng cho cây phát triển.

Nông nghiệp an toàn – truy xuất nguồn gốc

Ưu tiên phân bón hữu cơ vi sinh, chế phẩm sinh học và ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc, xây dựng niềm tin với người tiêu dùng.

Hiệu quả kinh tế vượt trội

Thực tế cho thấy, dưa vàng trồng trong nhà màng có năng suất cao hơn 20–30% và giá bán cao hơn 20–40% so với phương thức truyền thống.

Các chỉ số cụ thể:

Sản lượng: 30–35 tấn/ha/năm

Doanh thu: Khoảng 1 tỷ đồng/ha/năm

Số vụ sản xuất: 3–4 vụ/năm

Mức doanh thu này cao gấp nhiều lần so với trồng ngô, sắn trước đây.

Anh Đỗ Văn Hùng, kỹ sư nông nghiệp của Công ty TNHH Thọ Phú Xanh, cho biết: “Nhờ áp dụng đồng bộ công nghệ, sản phẩm dưa đạt chuẩn VietGAP, dễ dàng tiêu thụ tại các siêu thị. Mô hình còn tạo việc làm ổn định cho hàng chục lao động địa phương.”

Tác động xã hội: “Ly nông bất ly hương”

Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mô hình còn tạo việc làm bền vững cho người dân địa phương.

Chị Lê Thị Lan, một công nhân làm việc tại trang trại, chia sẻ: “Công việc ổn định gần nhà với thu nhập đều đặn đã giúp cuộc sống gia đình tôi bớt khó khăn hơn nhiều.”

Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của nông nghiệp công nghệ cao trong việc giúp người dân phát triển kinh tế mà không phải rời quê hương.

Thách thức và hướng nhân rộng

Rào cản lớn nhất hiện nay là chi phí đầu tư ban đầu, dao động từ 800 triệu đến 1,2 tỷ đồng/ha. Để nhân rộng mô hình, cần:

Chính sách tín dụng ưu đãi cho nông dân và hợp tác xã

Liên kết chặt chẽ giữa nông dân – doanh nghiệp – thị trường

Bảo đảm đầu ra ổn định và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương

Mô hình tại Kiên Thọ phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao của tỉnh Thanh Hóa, hướng tới mục tiêu đến năm 2025 đạt 4.340 ha sản xuất nông nghiệp công nghệ cao quy mô lớn.

Con đường tất yếu của nông nghiệp hiện đại

Trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm, nông nghiệp công nghệ cao không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu.

Mô hình trồng dưa vàng trong nhà màng tại Kiên Thọ là minh chứng sinh động cho việc khoa học – công nghệ có thể tạo nên đột phá ngay từ những vùng đất khó, góp phần nâng cao giá trị nông sản và khẳng định vị thế của nông nghiệp Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế.

Nguồn: Tổng hợp