Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành trụ cột của cạnh tranh toàn cầu, Bộ Khoa học và Công nghệ đang triển khai xây dựng Mạng lưới Chuyên gia AI Việt toàn cầu nhằm thu hút, kết nối và phát huy đội ngũ chuyên gia AI trình độ cao trong và ngoài nước.

Đây không chỉ là nhiệm vụ ngắn hạn, mà đã trở thành một định hướng căn cơ, dài hạn, thể hiện quyết tâm xây dựng nền tảng nhân lực chất lượng cao cho phát triển và ứng dụng AI tại Việt Nam.

Từ mục tiêu 100 chuyên gia đến mạng lưới toàn cầu

Theo Thông báo kết luận số 25-TB/TGV ngày 24/5/2025 của Ban Chỉ đạo Trung ương (BCĐTW) về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lãnh đạo BCĐTW đã giao Bộ KH&CN nhiệm vụ lựa chọn, thu hút 100 chuyên gia giỏi tham gia các chương trình phát triển AI trọng điểm quốc gia.

Thực hiện nhiệm vụ này, Bộ KH&CN đã chủ động rà soát và tập hợp được 306 chuyên gia AI trong và ngoài nước. Con số này cho thấy tiềm lực nhân lực AI của Việt Nam không nhỏ, đồng thời mở ra cơ hội hình thành một mạng lưới liên kết quy mô lớn.

Đến Thông báo kết luận số 45-TB/BCĐTW ngày 30/9/2025, mục tiêu được xác định rõ ràng hơn: đến năm 2030, Việt Nam thuộc nhóm 30 quốc gia dẫn đầu thế giới về mức độ sẵn sàng AI.

BCĐTW thống nhất quan điểm phát triển và ứng dụng AI là nhiệm vụ chiến lược mang tính quyết định, cần được đầu tư như một hạ tầng quốc gia thiết yếu, bảo đảm phát triển đồng bộ từ thể chế, hạ tầng tính toán, dữ liệu đến nguồn nhân lực.

Bốn nhóm nhiệm vụ trọng tâm của chuyên gia AI

Theo định hướng của Bộ KH&CN, đội ngũ chuyên gia trong Mạng lưới sẽ tham gia bốn nhóm nhiệm vụ chính:

1. Tham vấn chính sách: Đóng góp ý kiến xây dựng chiến lược, chương trình, kế hoạch và đề án phát triển, ứng dụng AI ở tầm quốc gia và địa phương.

2. Nghiên cứu – ứng dụng: Đề xuất lời giải cho các “bài toán lớn” và các vấn đề cụ thể về AI trong bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.

3. Đào tạo nhân lực: Tham gia tổ chức đào tạo, nâng cao năng lực và phát triển đội ngũ chuyên gia AI kế cận.

4. Triển khai thực tiễn: Tư vấn, thiết kế và triển khai các nền tảng, hệ thống AI trong các ngành, lĩnh vực trọng điểm.

Cách tiếp cận này cho thấy mạng lưới không chỉ mang tính biểu tượng, mà được thiết kế như một công cụ vận hành thực chất, gắn chặt với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

Nafosted giữ vai trò hạt nhân triển khai

Trên cơ sở chỉ đạo của BCĐTW, Bộ KH&CN đã giao Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ quốc gia (Nafosted) chủ trì xây dựng và vận hành Mạng lưới Chuyên gia AI Việt toàn cầu.

Theo ông Đào Ngọc Chiến, Giám đốc Nafosted, hiện có hơn 500 chuyên gia trí tuệ nhân tạo người Việt đang làm việc tại các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới. Đây là nguồn lực trí tuệ quý giá nếu được kết nối hiệu quả.

Song song đó, Bộ KH&CN cũng cử Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông tham gia khởi động Mạng lưới các Trung tâm nâng cao năng lực AI của Liên Hợp Quốc, qua đó tăng cường kết nối quốc tế và chuẩn hóa năng lực đào tạo.

Tích hợp vào Cổng Sáng kiến KH&CN: Hình thành “siêu đội ngũ tri thức”

Mạng lưới Chuyên gia AI Việt toàn cầu sẽ được tích hợp vào Cổng Sáng kiến Khoa học và Công nghệ, tạo thành một cấu phần chiến lược hỗ trợ:

- Cố vấn kỹ thuật, phản biện chuyên môn;

- Kết nối hợp tác quốc tế;

- Đồng hành cùng các nhóm nghiên cứu và doanh nghiệp trong hoàn thiện, thương mại hóa sáng kiến.

Khi được vận hành hiệu quả, mạng lưới này có thể tạo ra một “siêu đội ngũ tri thức”, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.

Tư duy liên kết – mở – toàn cầu hóa nguồn lực trí tuệ

Việc xây dựng Mạng lưới Chuyên gia AI Việt toàn cầu thể hiện rõ tư duy liên kết – mở – toàn cầu hóa nguồn lực trí tuệ, với quan điểm xuyên suốt: “Người Việt ở bất cứ đâu cũng có thể đóng góp cho đổi mới sáng tạo quốc gia.”

Trong bối cảnh AI được xác định là hạ tầng chiến lược và động lực tăng trưởng mới, bước đi này không chỉ mang ý nghĩa nhân lực, mà còn khẳng định quyết tâm của Việt Nam trong việc chủ động tham gia cuộc đua công nghệ toàn cầu, bảo đảm phát triển kinh tế số, giữ vững an ninh quốc gia và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.