Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội, nông nghiệp cũng đứng trước yêu cầu phải thay đổi phương thức sản xuất, quản lý và tiêu thụ sản phẩm để thích ứng với xu thế mới. Từ mô hình canh tác truyền thống dựa nhiều vào kinh nghiệm, ngành nông nghiệp đang từng bước chuyển sang mô hình sản xuất thông minh, ứng dụng dữ liệu, công nghệ số và tự động hóa nhằm nâng cao hiệu quả, giảm chi phí, gia tăng giá trị và phát triển bền vững. Với tinh thần đó, sáng ngày 17/4, tại Trung tâm Văn hóa Xứ Đông, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Hải Phòng tổ chức Hội thảo khoa học và kết nối cung cầu công nghệ với chủ đề “Nông nghiệp số: Tối ưu IoT, minh bạch nguồn gốc”.

Sự kiện là diễn đàn quan trọng quy tụ các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học, doanh nghiệp công nghệ, hợp tác xã, cơ sở sản xuất và đại diện nhiều đơn vị liên quan trong lĩnh vực nông nghiệp. Hội thảo không chỉ mang ý nghĩa trao đổi học thuật mà còn là cầu nối thực chất giữa bên cung ứng công nghệ với bên có nhu cầu ứng dụng, mở ra nhiều cơ hội hợp tác nhằm thúc đẩy hiện đại hóa nông nghiệp thành phố.

Đồng chủ trì hội thảo có các đồng chí Lê Lương Thịnh và Lương Thị Kiểm. Sự hiện diện của lãnh đạo hai ngành cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của thành phố trong việc kết hợp giữa khoa học công nghệ và sản xuất nông nghiệp để tạo ra động lực tăng trưởng mới.

Nông nghiệp số là xu thế tất yếu

Phát biểu khai mạc hội thảo, đồng chí Lê Lương Thịnh nhấn mạnh rằng cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang làm thay đổi sâu sắc mô hình sản xuất toàn cầu. Các công nghệ như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, blockchain hay thương mại điện tử đang mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành nông nghiệp.

Nếu trước đây người nông dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm quan sát thời tiết, mùa vụ và sâu bệnh thì ngày nay họ có thể sử dụng cảm biến để theo dõi độ ẩm đất, nhiệt độ không khí, chất lượng nước, từ đó đưa ra quyết định chính xác hơn. Những ứng dụng quản lý số giúp ghi chép nhật ký sản xuất nhanh chóng, minh bạch, thuận lợi cho truy xuất nguồn gốc. Các nền tảng trực tuyến cũng giúp nông sản tiếp cận thị trường rộng lớn hơn thay vì chỉ phụ thuộc vào thương lái truyền thống.

Đối với Hải Phòng – địa phương có cả thế mạnh công nghiệp, logistics và nông nghiệp ven đô – việc thúc đẩy nông nghiệp số càng có ý nghĩa quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn là cơ hội xây dựng thương hiệu nông sản địa phương, nâng cao sức cạnh tranh và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước cũng như xuất khẩu.

Hải Phòng và tiềm năng phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Không chỉ được biết đến là trung tâm cảng biển lớn của miền Bắc, Hải Phòng còn có vùng sản xuất nông nghiệp khá đa dạng với trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản và nhiều sản phẩm đặc trưng. Thành phố sở hữu hệ thống giao thông thuận lợi, gần các trung tâm tiêu dùng lớn, có khả năng kết nối logistics mạnh mẽ – đây là lợi thế rất lớn để phát triển chuỗi giá trị nông sản hiện đại.

Trong những năm gần đây, Hải Phòng đã đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững. Nhiều mô hình sản xuất ứng dụng nhà màng, tưới nhỏ giọt, giống chất lượng cao, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao đã được triển khai. Tuy nhiên, để tạo bước đột phá mạnh mẽ hơn, yếu tố số hóa dữ liệu và quản trị thông minh cần được thúc đẩy đồng bộ.

Hội thảo lần này chính là một bước đi thiết thực nhằm giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và người dân tiếp cận nhanh hơn với các giải pháp mới, từ đó rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu công nghệ và thực tiễn sản xuất.

Nhiều giải pháp số được giới thiệu tại hội thảo

Một trong những điểm nhấn nổi bật của chương trình là phần trình bày, giới thiệu và trình diễn các giải pháp công nghệ ứng dụng trong nông nghiệp hiện đại. Các chuyên gia và doanh nghiệp đã mang đến nhiều mô hình cụ thể, sát nhu cầu thực tế của địa phương.

Hạ tầng IoT giám sát sản xuất theo thời gian thực

Các hệ thống cảm biến thông minh được giới thiệu có khả năng đo đạc liên tục các chỉ số môi trường như nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, pH đất, độ mặn, mực nước hay chất lượng không khí trong khu vực canh tác. Dữ liệu được truyền trực tiếp về điện thoại hoặc máy tính để người quản lý theo dõi mọi lúc, mọi nơi.

Nhờ đó, người sản xuất có thể điều chỉnh lượng nước tưới, phân bón hoặc chế độ thông gió kịp thời, tránh lãng phí tài nguyên và giảm thiểu rủi ro do thời tiết bất lợi. Đối với nuôi trồng thủy sản, công nghệ này còn giúp kiểm soát oxy hòa tan và chất lượng nước, giảm nguy cơ dịch bệnh.

Nhật ký sản xuất điện tử

Một khó khăn phổ biến trong sản xuất nông nghiệp là việc ghi chép thủ công thiếu đồng bộ, dễ thất lạc và khó xác minh. Các phần mềm nhật ký điện tử được giới thiệu tại hội thảo cho phép ghi nhận toàn bộ quá trình sản xuất: ngày gieo trồng, giống sử dụng, lượng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, thời gian thu hoạch…

Thông tin được lưu trữ có hệ thống, dễ dàng tra cứu, phục vụ kiểm soát chất lượng cũng như đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc của siêu thị, chuỗi bán lẻ và thị trường xuất khẩu.

Ứng dụng dữ liệu lớn và AI

Nhiều giải pháp sử dụng trí tuệ nhân tạo để dự báo sâu bệnh, phân tích hình ảnh cây trồng, nhận diện dấu hiệu thiếu dinh dưỡng hoặc cảnh báo thời tiết cực đoan. Điều này giúp người dân chủ động phòng ngừa thay vì xử lý khi thiệt hại đã xảy ra.

Các mô hình AI còn có thể đề xuất lịch gieo trồng phù hợp từng vùng, tối ưu năng suất và hạn chế rủi ro do biến đổi khí hậu.

Truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi giá trị

Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc trở thành yêu cầu gần như bắt buộc. Các nền tảng mã QR, blockchain và quản trị chuỗi cung ứng số giúp theo dõi sản phẩm từ trang trại đến bàn ăn.

Người mua chỉ cần quét mã để biết nơi sản xuất, quy trình canh tác, đơn vị đóng gói, thời gian thu hoạch… Điều này góp phần nâng cao niềm tin thị trường và giá trị thương hiệu nông sản địa phương.

Thương mại điện tử cho nông sản

Ngoài sản xuất, đầu ra luôn là bài toán lớn. Các chuyên gia đã chia sẻ giải pháp đưa nông sản lên sàn thương mại điện tử, kết hợp truyền thông số, livestream bán hàng, logistics lạnh và thanh toán trực tuyến. Đây là hướng đi hiệu quả giúp mở rộng thị trường, đặc biệt với sản phẩm OCOP, đặc sản địa phương và nông sản sạch.

Thảo luận thẳng thắn về khó khăn trong chuyển đổi số nông nghiệp

Không chỉ giới thiệu công nghệ, hội thảo dành nhiều thời gian để thảo luận về những rào cản đang tồn tại trong quá trình ứng dụng thực tiễn. Đại diện doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất đã nêu nhiều vấn đề đáng chú ý.

Trước hết là chi phí đầu tư ban đầu cho thiết bị, cảm biến, phần mềm còn tương đối cao so với khả năng tài chính của nhiều hộ sản xuất nhỏ lẻ. Tiếp theo là hạn chế về kỹ năng số, khiến không ít người dân còn e ngại tiếp cận công nghệ mới.

Bên cạnh đó, quy mô sản xuất manh mún, thiếu liên kết chuỗi, dữ liệu chưa đồng bộ cũng làm giảm hiệu quả triển khai. Một số mô hình ứng dụng công nghệ chưa được nhân rộng do thiếu chính sách hỗ trợ vận hành lâu dài.

Các ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng chuyển đổi số nông nghiệp không thể chỉ dừng ở việc mua thiết bị mà cần thay đổi tư duy quản trị, tổ chức sản xuất và liên kết thị trường. Nhà nước, doanh nghiệp công nghệ, nhà khoa học và người dân cần đồng hành chặt chẽ để tạo hệ sinh thái hoàn chỉnh.

Kết nối cung – cầu công nghệ: Cầu nối giữa nghiên cứu và thị trường

Trong khuôn khổ chương trình, hoạt động trưng bày sản phẩm, giới thiệu giải pháp và kết nối cung – cầu được tổ chức xuyên suốt. Đây là điểm rất thực tế của hội thảo, bởi nhiều sự kiện chuyên môn thường chỉ dừng ở trao đổi lý thuyết.

Tại khu trưng bày, các đơn vị công nghệ có cơ hội giới thiệu trực tiếp sản phẩm đến người sử dụng cuối cùng. Ngược lại, hợp tác xã và doanh nghiệp nông nghiệp được tiếp cận nhiều giải pháp để lựa chọn mô hình phù hợp với quy mô sản xuất của mình.

Hoạt động kết nối này có thể mở ra các hợp đồng thử nghiệm, chuyển giao công nghệ, tư vấn triển khai hoặc hợp tác nghiên cứu lâu dài. Khi cung và cầu gặp nhau đúng chỗ, tốc độ đổi mới sáng tạo sẽ được đẩy nhanh đáng kể.

Ý nghĩa lâu dài đối với nông nghiệp Hải Phòng

Hội thảo “Nông nghiệp số: Tối ưu IoT, minh bạch nguồn gốc” không chỉ là một sự kiện ngắn hạn mà còn gửi đi thông điệp mạnh mẽ về định hướng phát triển của Hải Phòng trong giai đoạn mới.

Thành phố đang từng bước xây dựng nền nông nghiệp hiện đại dựa trên ba trụ cột: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Khi ứng dụng tốt các giải pháp này, sản xuất nông nghiệp sẽ chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang tăng trưởng theo chiều sâu, tạo giá trị cao hơn trên cùng diện tích đất và nguồn lực.

Đặc biệt, nông nghiệp số còn giúp thế hệ trẻ nhìn nhận lại nghề nông như một lĩnh vực hiện đại, có cơ hội khởi nghiệp và phát triển bền vững. Đây là yếu tố quan trọng để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao trở lại khu vực nông thôn.

Hướng tới tương lai xanh và thông minh

Từ những trao đổi tại hội thảo có thể thấy rằng tương lai của nông nghiệp không chỉ là sản xuất nhiều hơn, mà là sản xuất thông minh hơn, sạch hơn và minh bạch hơn. Khi cảm biến thay thế cảm tính, dữ liệu thay thế phỏng đoán, nền tảng số kết nối người bán với người mua, nông nghiệp sẽ bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Với quyết tâm của chính quyền thành phố, sự đồng hành của ngành khoa học công nghệ, ngành nông nghiệp, cộng đồng doanh nghiệp và người dân, Hải Phòng hoàn toàn có cơ sở để trở thành điểm sáng về nông nghiệp số của khu vực phía Bắc.

Hội thảo khoa học và kết nối cung cầu công nghệ lần này vì thế mang ý nghĩa lan tỏa mạnh mẽ: lan tỏa tri thức, lan tỏa công nghệ, lan tỏa tinh thần đổi mới để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và hội nhập.