Từ ngày 1/7/2026, Nghị định số 263/2026/NĐ-CP của Chính phủ chính thức có hiệu lực, quy định cụ thể về điều kiện thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao cũng như các cơ chế ưu đãi dành cho các tổ chức, doanh nghiệp đầu tư vào khu vực này. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo, hướng tới nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Nghị định không chỉ đưa ra các tiêu chí cụ thể đối với việc thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao mà còn mở rộng nhiều chính sách ưu đãi về đầu tư, nghiên cứu khoa học, phát triển nguồn nhân lực, sở hữu trí tuệ và thương mại hóa công nghệ. Qua đó, tạo môi trường thuận lợi để thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tổ chức khoa học công nghệ tham gia phát triển hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao.

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho phát triển nông nghiệp công nghệ cao

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực, nâng cao chất lượng nông sản và tăng sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế, việc phát triển các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao được xác định là một trong những giải pháp chiến lược của Việt Nam.

Nghị định 263/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Công nghệ cao đồng thời tạo cơ sở pháp lý thống nhất cho việc quy hoạch, đầu tư, xây dựng và vận hành các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trên phạm vi cả nước.

Thông qua nghị định này, Chính phủ kỳ vọng hình thành các trung tâm nghiên cứu, sản xuất, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp, góp phần thúc đẩy quá trình hiện đại hóa sản xuất, phát triển kinh tế xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp Việt Nam.

Điều kiện thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao

Theo quy định mới, việc thành lập khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện quy định tại khoản 3 Điều 24 của Luật Công nghệ cao.

Trước hết, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phải phù hợp với quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh và kế hoạch sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Điều này nhằm bảo đảm việc phát triển các khu nông nghiệp công nghệ cao gắn với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của từng địa phương, tránh đầu tư dàn trải hoặc chồng chéo.

Bên cạnh đó, khu phải được đầu tư đồng bộ về hệ thống hạ tầng kỹ thuật như giao thông, điện, cấp thoát nước, viễn thông và hạ tầng số. Đây là nền tảng quan trọng để triển khai các công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), cảm biến thông minh, tự động hóa và robot trong sản xuất nông nghiệp.

Không chỉ đáp ứng yêu cầu về hạ tầng kỹ thuật, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao còn phải có khả năng kết nối chặt chẽ với các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ nhằm thúc đẩy hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, đào tạo nguồn nhân lực và thương mại hóa các kết quả nghiên cứu.

Xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp

Một điểm đáng chú ý của Nghị định là yêu cầu khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao không chỉ là nơi sản xuất mà còn phải trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của ngành nông nghiệp.

Theo đó, khu phải được quy hoạch với quy mô phù hợp, có đầy đủ hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng số và đáp ứng các yêu cầu về quốc phòng, an ninh cũng như bảo vệ môi trường.

Trong khu cần bố trí đầy đủ các hạng mục phục vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ như:

Phòng thí nghiệm nghiên cứu công nghệ cao;

Khu nghiên cứu và phát triển sản phẩm;

Khu sản xuất thử nghiệm;

Trung tâm chuyển giao công nghệ;

Cơ sở ươm tạo doanh nghiệp khoa học và công nghệ;

Không gian làm việc cho chuyên gia và nhà khoa học;

Khu lưu trú phục vụ chuyên gia trong và ngoài nước.

Việc hình thành đầy đủ các thành phần này sẽ góp phần xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh, nơi các ý tưởng nghiên cứu có thể nhanh chóng được thử nghiệm, hoàn thiện và đưa vào sản xuất.

Chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Một trong những điều kiện quan trọng được quy định trong Nghị định là khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao phải xây dựng phương án phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Điều này bao gồm việc đào tạo đội ngũ cán bộ khoa học, kỹ sư, chuyên gia công nghệ và lao động kỹ thuật đáp ứng yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại.

Song song với đó, khu phải xây dựng các chương trình hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước nhằm nâng cao trình độ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và cập nhật các thành tựu khoa học mới.

Ngoài ra, đơn vị quản lý khu cũng cần có kế hoạch huy động các nguồn lực xã hội để đầu tư nghiên cứu, phát triển thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với các sản phẩm, công nghệ mới.

Nhiều chính sách ưu đãi nhằm thu hút đầu tư

Bên cạnh các điều kiện thành lập, Nghị định 263/2026/NĐ-CP cũng quy định hàng loạt chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Theo đó, các địa phương được chủ động ban hành các chính sách hỗ trợ phù hợp để thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư, chuyên gia và nguồn nhân lực chất lượng cao đến làm việc, nghiên cứu và sản xuất.

Đây được xem là cơ chế linh hoạt giúp từng địa phương phát huy lợi thế riêng, đồng thời tạo sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Áp dụng cơ chế một cửa trong giải quyết thủ tục

Một điểm mới đáng chú ý là các dự án đầu tư trong khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao sẽ được thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế "một cửa".

Cơ chế này giúp rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, giảm chi phí thực hiện thủ tục và tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình triển khai dự án.

Đồng thời, các dự án cũng được ưu tiên tiếp cận các chương trình hỗ trợ của Nhà nước về:

Nghiên cứu khoa học;

Đổi mới công nghệ;

Chuyển giao công nghệ;

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo;

Xúc tiến thương mại;

Phát triển thị trường công nghệ.

Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính được kỳ vọng sẽ tạo môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch và nâng cao sức cạnh tranh của lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Nhà nước có thể tài trợ đến 100% kinh phí nghiên cứu

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là cơ chế hỗ trợ tài chính cho các nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Theo quy định, trong một số trường hợp, các nhiệm vụ nghiên cứu, phát triển công nghệ có thể được Nhà nước tài trợ tới 100% kinh phí.

Nguồn kinh phí này được thực hiện thông qua các chương trình khoa học và công nghệ quốc gia, các quỹ phát triển khoa học và công nghệ cũng như nhiều chương trình hỗ trợ đổi mới sáng tạo khác.

Điều này giúp các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và tổ chức khoa học công nghệ giảm áp lực tài chính khi triển khai các dự án nghiên cứu có tính ứng dụng cao trong lĩnh vực nông nghiệp.

Hưởng nhiều ưu đãi về thuế và sở hữu trí tuệ

Các dự án đầu tư trong khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao còn được hưởng nhiều chính sách ưu đãi về thuế theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng được hỗ trợ trong hoạt động đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, bảo hộ giống cây trồng, sáng chế, giải pháp hữu ích, kiểu dáng công nghiệp và các kết quả nghiên cứu khác.

Việc bảo vệ tài sản trí tuệ không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao giá trị sản phẩm mà còn tạo động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và thương mại hóa các công nghệ mới trong nông nghiệp.

Đầu tư hạ tầng nghiên cứu hiện đại

Nhằm nâng cao năng lực nghiên cứu và chuyển giao công nghệ, Nhà nước tiếp tục ưu tiên đầu tư xây dựng các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và cơ sở thử nghiệm dùng chung phục vụ phát triển công nghệ cao.

Đây sẽ là nơi thực hiện các hoạt động nghiên cứu giống cây trồng, vật nuôi, công nghệ sinh học, tự động hóa, trí tuệ nhân tạo, robot nông nghiệp, công nghệ sau thu hoạch và nhiều lĩnh vực khác.

Việc đầu tư hạ tầng nghiên cứu hiện đại sẽ tạo điều kiện để các doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu khai thác hiệu quả cơ sở vật chất, giảm chi phí đầu tư ban đầu và thúc đẩy hợp tác nghiên cứu.

Doanh nghiệp được hỗ trợ thương mại hóa công nghệ

Không chỉ hỗ trợ nghiên cứu, Nghị định còn khuyến khích các hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu và chuyển giao công nghệ.

Các doanh nghiệp có thể tiếp cận nhiều chương trình hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm, kết nối thị trường và phát triển chuỗi giá trị nông sản.

Đồng thời, việc hình thành các trung tâm ươm tạo doanh nghiệp và đổi mới sáng tạo trong khu sẽ góp phần thúc đẩy quá trình hình thành các doanh nghiệp khoa học và công nghệ, startup nông nghiệp công nghệ cao và các mô hình sản xuất thông minh.

Những trường hợp không được hưởng chính sách ưu đãi

Bên cạnh các cơ chế hỗ trợ hấp dẫn, Nghị định cũng quy định rõ các trường hợp không được tiếp tục hưởng ưu đãi.

Theo đó, dự án sẽ bị dừng áp dụng các chính sách ưu đãi nếu không đáp ứng hoặc không duy trì các tiêu chí của khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao theo quy định.

Ngoài ra, các dự án bị chấm dứt hoạt động hoặc không khắc phục các vi phạm trong thời hạn do cơ quan có thẩm quyền yêu cầu cũng sẽ không còn được hưởng các chính sách hỗ trợ của Nhà nước.

Quy định này nhằm bảo đảm việc sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư công, đồng thời nâng cao trách nhiệm của các chủ đầu tư trong quá trình triển khai dự án.

Động lực thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp hiện đại

Việc ban hành Nghị định 263/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước tiến quan trọng trong quá trình xây dựng nền nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao tại Việt Nam. Với hệ thống điều kiện rõ ràng cùng nhiều chính sách ưu đãi về đầu tư, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực và thương mại hóa công nghệ, nghị định sẽ tạo động lực mạnh mẽ để thu hút doanh nghiệp, viện nghiên cứu và các tổ chức khoa học công nghệ tham gia phát triển lĩnh vực này.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu đang trở thành xu thế toàn cầu, việc hình thành các khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao không chỉ góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị nông sản mà còn thúc đẩy đổi mới sáng tạo, xây dựng chuỗi sản xuất hiện đại, phát triển nông nghiệp bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Nguồn: Tổng hợp