Tối ngày 11/5/2024, tại Nhà hát Lớn Hà Nội – biểu tượng văn hóa mang đậm dấu ấn lịch sử của Thủ đô – lễ trao Giải thưởng Bảo Sơn 2024 đã diễn ra long trọng, thu hút sự quan tâm đặc biệt của giới khoa học, cộng đồng doanh nghiệp và công chúng yêu khoa học. Với tổng trị giá giải thưởng lên tới 12,4 tỷ đồng (tương đương 480.000 USD), đây là một trong những giải thưởng khoa học tư nhân có giá trị lớn nhất tại Việt Nam hiện nay, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của khoa học – công nghệ trong công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng tặng hoa chúc mừng tác giả của 4 công trình khoa học đạt giải thưởng Bảo Sơn.

Doanh nghiệp tư nhân đồng hành cùng khoa học – đổi mới sáng tạo

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng đánh giá cao nỗ lực của Tập đoàn Bảo Sơn và Quỹ Bảo Sơn trong việc chủ động triển khai các hoạt động tôn vinh, hỗ trợ các nhà khoa học Việt Nam. Ông nhấn mạnh rằng: “Thực tế đã chứng minh, phát triển khoa học – công nghệ là một động lực then chốt cho sự phát triển của nhiều quốc gia. Đó không chỉ là nguồn lực kinh tế mà còn là yếu tố thể hiện sức mạnh thực tế, vị thế và năng lực sáng tạo của quốc gia đó”.

Sự kiện này được xem là minh chứng cụ thể cho việc doanh nghiệp tư nhân đang ngày càng chủ động, tích cực trong việc thực hiện các định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển khoa học công nghệ, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai mạnh mẽ Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị – hai văn kiện quan trọng về đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển kinh tế tư nhân.

Hành trình 14 năm phụng sự khoa học và những bước tiến đáng ghi nhận

Ra đời từ năm 2010, Giải thưởng Bảo Sơn là sáng kiến của Tập đoàn Đầu tư Xây dựng và Du lịch Bảo Sơn và Quỹ Bảo Sơn, với mong muốn tạo ra một “bệ phóng” vững chắc cho các công trình nghiên cứu khoa học có tính ứng dụng cao, có khả năng tạo ra những giá trị thực tiễn cho nền kinh tế, văn hóa và xã hội Việt Nam. Sau 14 năm tổ chức, giải thưởng đã trở thành biểu tượng đáng tự hào của mối quan hệ hợp tác hiệu quả giữa doanh nghiệp, nhà khoa học và cộng đồng.

Năm nay, sau nhiều vòng thẩm định nghiêm ngặt từ Hội đồng Giải thưởng – bao gồm các chuyên gia đầu ngành trong và ngoài nước – bốn công trình khoa học thuộc bốn lĩnh vực trọng yếu đã được vinh danh: bảo vệ vật nuôi và môi trường; khoa học sức khỏe; công nghệ - kỹ thuật; và khoa học xã hội – nhân văn. Mỗi giải thưởng trị giá 120.000 USD (tương đương 3,1 tỷ đồng), một con số cho thấy cam kết mạnh mẽ của doanh nghiệp tư nhân trong việc đầu tư cho tương lai đất nước thông qua khoa học.

Vắc xin dịch tả lợn châu Phi: “Tấm khiên thép” bảo vệ ngành chăn nuôi Việt Nam

Ở lĩnh vực bảo vệ vật nuôi và môi trường, công trình “Nghiên cứu và sản xuất vắc xin dịch tả lợn châu Phi” của Tiến sĩ Nguyễn Văn Điệp (Công ty cổ phần AVAC Việt Nam) đã xuất sắc giành giải. Đây là công trình khoa học có ý nghĩa vô cùng lớn đối với ngành nông nghiệp, đặc biệt là trong bối cảnh dịch tả lợn châu Phi từng gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành chăn nuôi toàn cầu.

Với nỗ lực không ngừng nghỉ và sự đầu tư bài bản trong nhiều năm, nhóm nghiên cứu của Tiến sĩ Điệp đã bào chế thành công vắc xin AVAC ASF LIVE – vắc xin phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi đầu tiên của Việt Nam, đồng thời là một trong những vắc xin đầu tiên trên thế giới được thương mại hóa.

Công trình không chỉ giúp kiểm soát hiệu quả dịch bệnh nguy hiểm, mà còn đóng góp tích cực vào an ninh lương thực quốc gia, ổn định đời sống nông dân và nâng cao năng lực tự chủ công nghệ sinh học trong lĩnh vực thú y.

Phẫu thuật nội soi tuyến giáp: Bước đột phá của y học Việt Nam trên trường quốc tế

Lĩnh vực khoa học sức khỏe vinh danh công trình “Nghiên cứu ứng dụng phẫu thuật nội soi trong điều trị một số bệnh lý tuyến giáp” của Anh hùng Lao động, Thầy thuốc Nhân dân, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Ngọc Lương – nguyên Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương. Công trình này không chỉ có giá trị khoa học mà còn mang đậm tính nhân văn, khi đem lại cuộc sống chất lượng hơn cho hàng chục nghìn bệnh nhân mắc bệnh tuyến giáp.

Phẫu thuật nội soi tuyến giáp theo phương pháp Trần Ngọc Lương là một sáng kiến độc đáo của Việt Nam, giúp bệnh nhân không phải rạch cổ, tránh sẹo và giảm thiểu biến chứng sau mổ. Phương pháp đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đánh giá cao và hiện đang được giảng dạy, chuyển giao cho nhiều quốc gia trên thế giới, từ châu Á, châu Phi đến châu Mỹ Latin.

Đây là minh chứng hùng hồn cho khả năng hội nhập và dẫn đầu của y học Việt Nam, trong bối cảnh ngành y toàn cầu ngày càng coi trọng các giải pháp “ít xâm lấn”, hiệu quả cao và thân thiện với bệnh nhân.

Vật liệu compozit ba pha: Công nghệ lõi cho công nghiệp quốc phòng hiện đại

Trong lĩnh vực công nghệ - kỹ thuật, Giải thưởng Bảo Sơn 2024 được trao cho công trình “Nghiên cứu và ứng dụng vật liệu và kết cấu compozit ba pha tiên tiến trong kỹ thuật” của Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức (Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội).

Đây là công trình đặt nền móng cho việc phát triển thế hệ vật liệu mới – compozit cacbon-cacbon ba pha – với các đặc tính vượt trội: siêu bền cơ học, siêu bền nhiệt, siêu nhẹ. Loại vật liệu này có vai trò cực kỳ quan trọng trong các ngành công nghiệp công nghệ cao, đặc biệt là chế tạo tên lửa, tàu vũ trụ, thiết bị bay siêu thanh và ứng dụng trong công nghiệp quốc phòng.

Điểm đáng chú ý là các nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà đã được ứng dụng thành công tại Việt Nam. Giai đoạn 2010-2012, nhóm nghiên cứu của GS Đức phối hợp với Viện nghiên cứu chế tạo tàu thủy (Đại học Nha Trang) ứng dụng vật liệu compozit polymer ba pha chống thấm cho đà máy tàu thủy. Công trình đã được cấp bằng sáng chế năm 2016, mang lại hiệu quả kinh tế cao với hơn 60 tàu compozit được đóng mới, tổng doanh thu trên 300 tỷ đồng.

Câu chuyện thành công của GS Nguyễn Đình Đức cho thấy giá trị thật sự của nghiên cứu khoa học khi được “bắt tay” cùng doanh nghiệp, tạo ra những sản phẩm công nghệ có sức cạnh tranh quốc tế.

Công trình lịch sử chính sách dân tộc: Kết nối tri thức – bắc nhịp cầu hữu nghị Việt – Nhật

Ở lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, công trình “Lịch sử Chính sách dân tộc của những người Cộng sản Việt Nam” của tác giả Furuta Motoo – nguyên Phó Giám đốc Đại học Tokyo, hiện là Hiệu trưởng Trường Đại học Việt – Nhật (ĐHQGHN) – đã được vinh danh.

Đây là công trình nghiên cứu đồ sộ, nghiêm túc, dựa trên nguồn tư liệu phong phú và đáng tin cậy, phản ánh khách quan tiến trình hình thành và phát triển chính sách dân tộc của Đảng Cộng sản Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng.

Không chỉ có giá trị học thuật, công trình còn mang ý nghĩa đối ngoại sâu sắc khi góp phần thay đổi cái nhìn của giới học thuật và chính trị Nhật Bản đối với lịch sử chính trị Việt Nam, từ đó tăng cường sự hiểu biết, hợp tác và hữu nghị giữa hai quốc gia. Nó cũng minh chứng cho vai trò quan trọng của khoa học xã hội trong việc xây dựng môi trường đối thoại và hòa bình giữa các dân tộc.

Từ vinh danh đến hành động: Tầm nhìn dài hạn vì tương lai khoa học Việt Nam

Tại sự kiện, ông Nguyễn Trường Sơn – Chủ tịch Tập đoàn Bảo Sơn – chia sẻ cam kết tiếp tục đồng hành cùng khoa học Việt Nam trong chặng đường dài phía trước. Ông công bố một lộ trình nâng giá trị giải thưởng theo hướng tăng 10.000 USD mỗi năm cho mỗi hạng mục, hướng tới mục tiêu đến cuối thế kỷ 21, mỗi giải thưởng có trị giá tương đương 1 triệu USD (tổng ngân sách hàng năm là 5 triệu USD).

Đây là cam kết không chỉ về tài chính mà còn là lời khẳng định mạnh mẽ về niềm tin vào năng lực sáng tạo của người Việt, về vai trò của tri thức trong việc giải các bài toán lớn của xã hội – từ y tế, nông nghiệp, môi trường, kỹ thuật đến đối thoại văn hóa và chính trị.

Khoa học là chìa khóa của tương lai

Giải thưởng Bảo Sơn 2024 không chỉ là một buổi lễ tôn vinh các nhà khoa học xuất sắc, mà còn là một biểu tượng cho tầm nhìn chiến lược và tinh thần đổi mới sáng tạo của Việt Nam trong thế kỷ 21. Trong bối cảnh thế giới đang chuyển mình mạnh mẽ trước làn sóng công nghệ mới, những công trình như vắc xin ASF, phẫu thuật tuyến giáp nội soi, vật liệu compozit ba pha hay công trình chính sách dân tộc… chính là những “viên gạch nền móng” vững chắc cho một tương lai thịnh vượng và bền vững.

Từ đây, có thể thấy rõ ràng rằng: đầu tư cho khoa học – công nghệ không bao giờ là “chi phí”, mà là sự đầu tư chiến lược, là chìa khóa để mở ra cánh cửa tương lai. Và những giải thưởng như Bảo Sơn chính là nguồn động viên quý báu để các nhà khoa học Việt Nam tiếp tục kiên cường, dấn thân và đóng góp cho sự phát triển của đất nước.

Nguồn: Tổng hợp